اختلال یادگیری
اختلال یادگیری یکی از چالشهای مهم در نظام آموزشی و روانشناسی کودک و نوجوان است که به دلیل شیوع بالا و پیامدهای گسترده، همواره مورد توجه متخصصان قرار گرفته است. این اختلال به معنای ضعف هوشی یا کمبود تلاش نیست، بلکه ناشی از تفاوت در نحوه پردازش اطلاعات در مغز فرد است. کودکان و نوجوانانی که با اختلال یادگیری مواجه هستند، با وجود داشتن بهره هوشی طبیعی یا حتی بالاتر، در زمینههایی مانند خواندن، نوشتن یا ریاضی عملکردی پایینتر از همسالان خود نشان میدهند، نادیده گرفتن این اختلال میتواند زمینهساز مشکلات جدی در مسیر رشد فردی و اجتماعی کودکان باشد.
بیشتر بخوانید: کم رویی مزمن: راههای پیشگیری از انزوای اجتماعی
تعریف اختلال یادگیری
یکی از مهمترین سوالات این است که اختلال یادگیری چیست؟ اختلال یادگیری به انگلیسی (Learning Disorder یا Specific Learning Disorder) گفته می شود به مشکلاتی و اختلالی می گویند که در توانایی فرد برای دریافت، پردازش، ذخیره یا بیان اطلاعات رخ میدهد. این مشکلات موجب میشوند کودک یا نوجوان با وجود داشتن هوش طبیعی یا حتی بالاتر، در برخی زمینههای درسی به شکل چشمگیری پایینتر از حد انتظار عمل کند.
نظریه های اختلال یادگیری
اگر بخواهیم به صورت علمی و ساختاریافته به نظریههای اختلال یادگیری بپردازیم، لازم است هم دیدگاههای کلاسیک و هم دیدگاههای جدید روانشناسی و عصبشناسی را بررسی کنیم. نظریهها تلاش دارند توضیح دهند که چرا برخی کودکان با وجود هوش طبیعی یا حتی بالاتر، در یادگیری مهارتهای تحصیلی مشکل پیدا میکنند.
۱. نظریه عصبروانشناختی
دانشمندان بر این باورند که ریشه اصلی بسیاری از اختلالات یادگیری در مغز و نحوه کارکرد آن نهفته است.
۲. نظریه پردازش اطلاعات
برخی پژوهشگران اختلال یادگیری را ناشی از نقص در چرخه پردازش اطلاعات میدانند.
۳. نظریه زبانشناختی
این دیدگاه بر اهمیت زبان و آگاهی واجشناختی در یادگیری تأکید میکند.
۴. نظریه ژنتیکی – وراثتی
برخی شواهد نشان میدهد که اختلال یادگیری میتواند ریشه ژنتیکی داشته باشد.
۵. نظریه رفتاری – شناختی
این نظریهها بر یادگیری ناکافی مهارتها و ضعف در فرایندهای شناختی تأکید دارند.
۶. نظریه محیطی – اجتماعی
برخی محققان معتقدند که عوامل محیطی میتوانند شدت اختلال یادگیری را افزایش دهند.
۷. نظریه یکپارچگی حسی – حرکتی
یکی از نظریههای قدیمیتر، دلیل اختلال یادگیری را نقص در هماهنگی بین حواس میداند.
انواع اختلال یادگیری
بر اساس DSM-5 سه نوع اصلی برای اختلال یادگیری خاص تعریف شده است:
- اختلال در خواندن (Dyslexia): مشکل در تشخیص کلمات، درک مطلب و سرعت خواندن.
- اختلال در بیان نوشتاری (Dysgraphia): اختلال نوشتن، املا، ساخت جمله و سازماندهی متن.
- اختلال در ریاضی (Dyscalculia): دشواری در محاسبات، درک نمادها و مفاهیم ریاضی.
۱. اختلال یادگیری خواندن
یکی از شایعترین انواع اختلال یادگیری است که در آن کودک در تشخیص کلمات، روانخوانی و درک مطلب دچار مشکل میشود.
- کندی در خواندن متنها
- اشتباه در تشخیص حروف مشابه (مثلاً ب و پ)
- ضعف در درک مفاهیم متنهای ساده
۲. اختلال یادگیری نوشتن
این نوع به مشکلات پایدار در نوشتن و سازماندهی افکار در قالب متن اشاره دارد.
- اشتباهات مکرر در املای کلمات
- جملهبندیهای ناقص یا نادرست
- دستخط نامرتب یا کندی در نوشتن
۳. اختلال در ریاضیات
در این اختلال، کودک یا نوجوان در درک و پردازش مفاهیم عددی و انجام محاسبات ریاضی ناتوان است.
- اشتباه در جمع و تفریق ساده
- دشواری در یادگیری جدول ضرب
- ناتوانی در فهم نمادها و روابط ریاضی
۴. اختلال در مهارتهای شنیداری
مشکل اصلی در پردازش و تفسیر صداها و زبان گفتاری است.
۵. اختلال در مهارتهای دیداری
فرد در تفسیر و سازماندهی اطلاعات دیداری دچار مشکل میشود.
۶. اختلال در مهارتهای حرکتی – نوشتاری
این نوع به ضعف در هماهنگی حرکات ظریف و درشت بدن مربوط است.
بیشتر بخوانید: درمان کم رویی ، ۸ راهکار طلایی برای درمان کم رویی
اختلال یادگیری غیرکلامی (NVLD) چیست؟
اختلال یادگیری غیرکلامی یا Nonverbal Learning Disorder (NVLD) نوعی اختلال رشدی در پردازش شناختی است که در آن فرد با وجود داشتن هوش طبیعی یا بالاتر از میانگین، در درک مهارتهای دیداری–فضایی، شناخت نشانههای غیرکلامی و سازماندهی رفتار دچار مشکل میشود .
به بیان ساده، این افراد در استفاده از زبان گفتاری معمولاً قویاند، اما در درک ارتباطات غیرکلامی و مسائل اجتماعی، ضعیف عمل میکنند.
علتهای اختلال یادگیری غیرکلامی
اگرچه علت دقیق NVLD هنوز بهطور کامل مشخص نیست، پژوهشها چند عامل کلیدی را مطرح میکنند:
- تفاوت در کارکرد نیمکره راست مغز (که مسئول پردازش اطلاعات دیداری–فضایی و اجتماعی است)
- ناهنجاریهای عصبی خفیف در ارتباط بین نواحی مغزی
- عوامل ژنتیکی یا وراثتی
- آسیبهای دوران بارداری یا تولد که بر رشد عصبی تأثیر میگذارند
شایعترین اختلال یادگیری: نارساخوانی
نارساخوانی یک اختلال پایدار در یادگیری خواندن و پردازش زبان نوشتاری است که با وجود آموزش کافی، بهره هوشی طبیعی و فرصتهای یادگیری مناسب، همچنان خود را نشان میدهد. این اختلال ارتباطی با تنبلی یا کمهوشی ندارد، بلکه ریشه در تفاوتهای عصبشناختی مغز دارد.
نشانههای اصلی
- کندی و بیدقتی در خواندن متن
- جابهجا خواندن یا حذف حروف و کلمات
- مشکل در رمزگشایی صداها و ترکیب واجها
- ضعف در درک مطلب و بازخوانی متن
علائم اختلال یادگیری
برای شناخت بهموقع و پیشگیری از افت تحصیلی، آگاهی از علائم و نشانه های اختلال یادگیری اهمیت زیادی دارد. این نشانهها معمولاً در دوران دبستان ظاهر میشوند، اما اگر زود تشخیص داده شوند، با مداخلات آموزشی و روانشناختی قابل کنترل هستند.
اختلال یادگیری همیشه به شکل ضعف در نمرات درسی بروز نمیکند، بلکه مجموعهای از رفتارها و نشانههای پایدار است که نشان میدهد کودک در دریافت، پردازش یا بیان اطلاعات دچار مشکل است. این علائم در هر کودک متفاوتاند، اما معمولاً در چند زمینه اصلی دیده میشوند:
۱. علائم عمومی
- تأخیر در یادگیری مهارتهای پایه مثل خواندن، نوشتن یا حساب کردن
- کندی در انجام تکالیف و نیاز به زمان بیشتر نسبت به همسالان
- اشتباهات مکرر در حروف، اعداد یا ترتیب واژهها
- مشکل در پیروی از دستورالعملهای چندمرحلهای
- ضعف در تمرکز و توجه هنگام انجام کارهای درسی
- ناتوانی در سازماندهی وسایل و تکالیف مدرسه
۲. علائم مرتبط با خواندن (نارساخوانی)
- جابهجا خواندن یا حذف حروف و کلمات
- تلفظ اشتباه واژهها و دشواری در رمزگشایی صداها
- درک ضعیف از محتوای متنی که خوانده میشود
- اضطراب یا پرهیز از خواندن در جمع
۳. علائم مرتبط با نوشتن (نارسانویسی)
- دستخط نامرتب و کند
- اشتباه در املا، حتی در کلمات ساده
- ناتوانی در سازماندهی جملات و پاراگرافها
- جا انداختن یا تکرار کلمات هنگام نوشتن
۴. علائم مرتبط با ریاضیات (نارسایی ریاضی)
- دشواری در درک مفاهیم عددی و محاسبات ساده
- اشتباه در یادگیری جدول ضرب
- ناتوانی در تشخیص ترتیب و الگوها
- اضطراب و ترس از حل مسائل ریاضی
۵. علائم عاطفی و رفتاری
- کاهش اعتمادبهنفس و احساس بیکفایتی
- اجتناب از مدرسه یا انجام تکالیف
- بیقراری، خشم یا گریه هنگام انجام تمرینها
- حساسیت بالا نسبت به انتقاد معلمان یا والدین
نکته مهم برای والدین و معلمان
بسیاری از کودکان ممکن است در دورهای کوتاه برخی از این علائم را نشان دهند، اما اگر نشانهها پایدار، تکرارشونده و شدید باشند، باید با روانشناس یا متخصص اختلالات یادگیری مشورت کرد. مداخله زودهنگام میتواند از شکلگیری مشکلات عاطفی و تحصیلی در آینده جلوگیری کند.
علت اختلال یادگیری
اختلال یادگیری یک مشکل چندعاملی است و به ندرت میتوان تنها یک علت برای آن یافت. پژوهشهای جدید نشان میدهد که این اختلال حاصل تأثیر همزمان عوامل زیستی، شناختی و محیطی است که بر رشد مغز، پردازش اطلاعات و عملکرد تحصیلی اثر میگذارند. در ادامه به مهمترین علل اختلال یادگیری اشاره میشود:
۱. عوامل ژنتیکی و وراثتی
تحقیقات نشان دادهاند که زمینه خانوادگی و ژنتیکی در بروز اختلال یادگیری نقش پررنگی دارد. مخصوصا در خانوادههایی که سابقه نارساخوانی یا مشکلات تحصیلی وجود دارد،
۲. عوامل عصبشناختی
اختلال یادگیری اغلب با تفاوت در ساختار و کارکرد مغز همراه است. اسکنهای مغزی (fMRI) نشان دادهاند که کودکان مبتلا به نارساخوانی فعالیت کمتری در نواحی زبانی نیمکره چپ دارند.
۳. عوامل شناختی و روانشناختی
نقص در حافظه کاری باعث دشواری در نگهداری و پردازش همزمان اطلاعات میشود. و مشکل در توجه انتخابی و تمرکز میتواند یادگیری را مختل کند.
۴. عوامل محیطی و آموزشی
گرچه محیط علت مستقیم اختلال نیست، اما میتواند شدت آن را افزایش دهد. کمبود محرکهای زبانی و فرهنگی در سالهای اولیه زندگی و آموزش نامناسب و روشهای تدریس ناکارآمد.
۵. عوامل پیش از تولد و دوران نوزادی
قرار گرفتن مادر در معرض سموم، دارو یا سوءتغذیه در بارداری و زایمان زودرس یا وزن پایین هنگام تولد و همچنین آسیبهای مغزی خفیف یا عفونتهای دوران نوزادی
تشخیص اختلال یادگیری
تشخیص اختلال یادگیری یکی از حساسترین مراحل در ارزیابی روانشناختی کودکان و نوجوانان است. هدف از تشخیص، شناسایی دقیق نوع مشکل و افتراق آن از عوامل دیگر مانند هوش پایین، مشکلات عاطفی یا ضعف آموزشی است. به همین دلیل، ارزیابی باید توسط روانشناس متخصص یادگیری یا روانسنج و با استفاده از ابزارهای استاندارد انجام شود.
۱. ارزیابی هوش و تواناییهای شناختی
نخستین گام در تشخیص، بررسی بهره هوشی (IQ) است تا اطمینان حاصل شود که کودک از نظر توانایی عمومی در محدوده طبیعی یا بالاتر قرار دارد. استفاده از آزمونهای رایج: وکسلر کودکان (WISC-V)، استنفورد–بینه
۲. ارزیابی پیشرفت تحصیلی
در این مرحله، مهارتهای تحصیلی پایه کودک در زمینههای مختلف سنجیده میشود تا مشخص شود در کدام حیطه دچار مشکل است.
۳. بررسی پردازش شناختی
اختلال یادگیری معمولاً با نقص در برخی فرآیندهای شناختی همراه است.
حافظه کاری و توجه پایدار، آگاهی واجشناختی (تشخیص و ترکیب صداها) ، سرعت پردازش اطلاعات ، مهارتهای دیداری و شنیداری
۴. مصاحبه بالینی و مشاهده رفتاری
روانشناس با گفتوگو با کودک، والدین و معلمان، تصویری جامع از وضعیت تحصیلی، رفتاری و هیجانی او به دست میآورد.
۵. تشخیص افتراقی
بسیار مهم است که اختلال یادگیری از مشکلات مشابه تشخیص داده شود:
- کمبود توجه (ADHD)، اضطراب یا افسردگی کودکان،ضعف در آموزش مدرسه، مشکلات بینایی یا شنوایی
اختلال یادگیری در کودکان
اختلال یادگیری در کودکان یکی از چالشهای شایع و در عین حال پنهان دوران مدرسه است. بسیاری از این کودکان هوش طبیعی یا حتی بالاتر از میانگین دارند، اما در یادگیری مهارتهای پایه مانند خواندن، نوشتن یا ریاضیات با دشواریهایی روبهرو هستند. این مشکلات، بهرغم آموزش مناسب و نبود مشکلات حسی یا عصبی، ادامه مییابند و میتوانند باعث افت تحصیلی، کاهش اعتماد به نفس و اضطراب تحصیلی شوند.
نشانههای اختلال یادگیری در کودکان
علائم اختلال یادگیری معمولاً از سالهای ابتدایی مدرسه آشکار میشوند و شامل موارد زیر هستند:
- کندی در یادگیری حروف و اعداد
- اشتباهات مکرر در خواندن یا نوشتن
- مشکل در درک دستورالعملها یا حفظ دنبالهها
- فراموش کردن مطالب آموختهشده
- ضعف در تمرکز یا بیتوجهی هنگام انجام تکالیف
- اضطراب و ناامیدی هنگام انجام کارهای درسی
در برخی موارد، رفتارهای جبرانی نیز دیده میشود؛ مثلاً کودک برای پنهان کردن ضعف خود، از انجام تکالیف فرار میکند یا بهانه میگیرد.
درمان و مداخله
درمان اختلال یادگیری در کودکان معمولاً چندوجهی است و شامل موارد زیر میشود:
- آموزشهای اصلاحی (Remedial Education) برای مهارتهای خاص
- درمانهای شناختی-رفتاری (CBT) برای تقویت اعتمادبهنفس و کاهش اضطراب تحصیلی
- بازیدرمانی و هنردرمانی برای تخلیه هیجانی و تقویت انگیزه
- همکاری میان خانواده و مدرسه برای ارائه حمایت مستمر
- استفاده از فناوری آموزشی مانند نرمافزارهای چندحسی و برنامههای یادگیری تعاملی
اختلال یادگیری در بزرگسالان
اختلال یادگیری در بزرگسالان یکی از موضوعات کمتر مطرحشده در روانشناسی است. بسیاری از افرادی که در کودکی با مشکلات خواندن، نوشتن یا ریاضی دست و پنجه نرم کردهاند، بدون تشخیص یا درمان وارد بزرگسالی میشوند. این افراد معمولاً هوش طبیعی یا حتی بالاتر از میانگین دارند، اما در محیطهای کاری، تحصیلی یا ارتباطی با چالشهای خاصی روبهرو هستند.
نشانههای اختلال یادگیری در بزرگسالان
علائم در بزرگسالان بسته به نوع اختلال متفاوت است، اما معمولاً شامل موارد زیر میشود:
- کندی در خواندن یا درک متنهای پیچیده
- دشواری در نوشتن متون رسمی یا یادداشتبرداری
- اشتباه در اعداد، محاسبات یا مدیریت زمان
- فراموشی اطلاعات جدید یا ضعف در تمرکز
- اضطراب هنگام آزمون، سخنرانی یا نوشتن گزارش
- احساس خستگی ذهنی زودهنگام هنگام مطالعه یا کار
برخی از این بزرگسالان، بهویژه در محیطهای کاری رقابتی، ممکن است برای پنهان کردن ضعفهای خود از روشهای جبرانی استفاده کنند؛ مثلاً به حافظه دیداری یا کمک فناوری تکیه کنند.
درمان اختلالات یادگیری در دانش آموزان
اختلالات یادگیری در دانشآموزان از مهمترین چالشهای نظام آموزشی امروز است. این اختلالات باعث میشوند کودک با وجود هوش طبیعی یا حتی بالاتر از میانگین، در یادگیری مهارتهای پایه مانند خواندن، نوشتن یا ریاضی با مشکل روبهرو شود. هدف از درمان، یاد دادن راههای متفاوت یادگیری و کمک به دانشآموز است تا بتواند استعدادهای خود را شکوفا کند.
دارو درمان اختلال یادگیری صرفاً به معنای “درس بیشتر” نیست، بلکه فرآیندی چندبعدی، فردمحور و مبتنی بر روانشناسی آموزشی است. درمان باید بر اساس نوع اختلال، ویژگیهای شناختی و هیجانی کودک، و شرایط خانوادگی او تنظیم شود.
اصول کلی درمان عبارتاند از:
- تشخیص دقیق نوع اختلال (خواندن، نوشتن، ریاضی یا ترکیبی)
- آموزشهای تخصصی و انفرادی
- تقویت مهارتهای شناختی مانند حافظه کاری، تمرکز و توجه
- حمایت عاطفی و رفتاری از سوی خانواده و معلمان
- استفاده از فناوری آموزشی و روشهای چندحسی
۱. آموزشهای چندحسی
یکی از مؤثرترین روشها برای درمان اختلالات یادگیری، بهویژه نارساخوانی، استفاده از آموزش چندحسی است. در این روش، اطلاعات از طریق چند حس (بینایی، شنوایی، لامسه و حرکت) به مغز منتقل میشود. مثلا نوشتن کلمات روی شن یا تخته لمسی برای تقویت حافظه دیداری و حرکتی، ترکیب صدا و تصویر هنگام آموزش حروف ، استفاده از فلشکارتهای لمسی و رنگی برای تقویت درک حروف و واژهها
۲. آموزش انفرادی و ساختارمند
درمان اختلال یادگیری باید بر اساس برنامه آموزشی فردی (IEP) طراحی شود. در این برنامه، نقاط ضعف و قوت دانشآموز مشخص میشود و آموزش متناسب با تواناییهای او صورت میگیرد. مثلا:
- برای دانشآموزان نارساخوان: تمرکز بر رمزگشایی واژهها و درک مطلب
- برای نارسانویسیها: آموزش گامبهگام نگارش و املا با بازخورد فوری
- برای نارسانحویها: آموزش مفاهیم عددی با استفاده از ابزارهای دیداری و بازی
۳. درمان شناختی و رفتاری (CBT)
بسیاری از دانشآموزان دارای اختلال یادگیری، دچار اضطراب تحصیلی، اعتمادبهنفس پایین و ترس از شکست میشوند. درمان شناختی–رفتاری (CBT) به آنها کمک میکند افکار منفی درباره توانایی خود را تغییر دهند و نگرش مثبتتری به یادگیری پیدا کنند. که به دنبال کاهش اضطراب امتحان، افزایش خودکارآمدی و انگیزه تحصیلی و اصلاح باورهای ناکارآمد (“من همیشه اشتباه میکنم”) هست.
۴. تمرینهای تقویت شناختی
اختلالات یادگیری اغلب با ضعف در برخی فرایندهای شناختی همراهاند، مانند حافظه کاری، سرعت پردازش یا توجه انتخابی.
تمرینهای شناختی به تقویت این مهارتها کمک میکنند.
تمرینها شامل:
- بازیهای تقویت حافظه (مثل به خاطر سپردن ترتیب کارتها)
- تمرینهای دقت و تمرکز (مثل دنبال کردن توالی شکلها)
۵. مداخلات مدرسهمحور
مدرسه نقش اساسی در درمان اختلالات یادگیری دارد. همکاری نزدیک روانشناس مدرسه، معلم و والدین ضروری است.
راهکارهای آموزشی مدرسه:
- استفاده از آزمونهای جایگزین (شفاهی بهجای کتبی)
- دادن زمان بیشتر در امتحانها
- سادهسازی متون آموزشی
- آموزش معلمان در زمینه تفاوتهای یادگیری
۶. نقش خانواده در درمان
خانواده نقش حمایتی و انگیزشی دارد. کودکی که احساس درک و پذیرش در خانه دارد، در یادگیری پیشرفت بیشتری نشان میدهد.
توصیهها برای والدین:
- مقایسه نکردن کودک با دیگران
- تمرین در خانه به روش بازی و تشویق
- همکاری مداوم با معلمان و مشاوران
- پرهیز از سرزنش یا تنبیه در برابر اشتباهات درسی
۷. استفاده از فناوری و ابزارهای کمکی
فناوریهای آموزشی نقش مؤثری در جبران ضعفهای یادگیری دارند.
نمونهها:
- نرمافزارهای خواندن با صدای بلند برای نارساخوانی
- اپلیکیشنهای تقویت املا و ریاضی
- کتابهای گویا و پلتفرمهای آموزش تعاملی
تست اختلال یادگیری
تست اختلال یادگیری کودکان – پرسشنامه کلرادو
پرسشنامه مشکلات یادگیری کلرادو (CLDQ) به بررسی اختلالات یادگیری در کودکان میپردازد. این پرسشنامه پنج بعد متمایز را ازجمله خواندن، ریاضی، شناخت اجتماعی، اضطراب اجتماعی و مشکلات فضایی مورد بررسی قرار میدهد. بررسیها نشان میدهند این پرسشنامه ابزاری مفید برای غربالگری مشکلات خواندن در هر دو زمینه تحقیقاتی و بالینی است و برای چهار مقیاس دیگر (ریاضی، شناخت اجتماعی، اضطراب اجتماعی و فضایی) نیز نتایج امیدوارکنندهای را نشان میدهد، اما به تحقیقات بیشتری برای اصلاح این معیارها نیاز است.
کتاب اختلالات یادگیری
کتاب اختلالات یادگیری
نویسنده: مریم سیف نراقی ، عزت الله نادری
انتشارات:امیرکبیر
کتاب «اختلالات یادگیری»، دریچهای بهسوی دنیای ناشناختههای روان انسان در حوزهی یادگیری، بهویژه یادگیری کودکان است. این اثر ارزشمند، با ظرافت و درایت، خواننده را به سفری آموزنده در قلمرو پیچیده اختلالات یادگیری میبرد و نقشهی راهی برای شناخت، درک و یاری رساندن به کسانی ترسیم میکند که با این اختلالات دستوپنجه نرم میکنند.
اختلالات یادگیری کودکان
نویسنده: زهرا سعدی
ناشر: انتشارات سیادت
کتاب اختلالات یادگیری کودکان (خواندن، نوشتن، ریاضی) همراه با رهنمودهای عملی برای والدین و معلمان، توسط زهرا سعدی، نوشته شده است، تا آموزشهای لازم در مورد دانش آموزانی که دچار اختلالات یادگیری هستند را به طور کامل شناسانده و در رفع این اختلالات گامی موثر برداشته شود.
کتاب اختلال یادگیری
نویسنده:الهه اکبری
انتشارات:انتشارات نظری
تجربیات متخصصین بالینی نشان میدهد که عدم همکاری مناسب والدین و اولیای مدرسه یکی از مهمترین مشکلات در درمان این کودکان است، که به طورجبران ناپذیری بر راهکارهای درمانی تأثیر نامناسب میگذارد. معمولاً علت این عدم همکاری، نداشتن اطلاعات لازم دربارهی اختلال یادگیری و نگرش نامناسب نسبت به کودکان مبتلا میباشد. هدف از تدوین این کتاب، ارائه اطلاعاتی درباره ماهیت اختلال، علت شناسی و درمان آن به زبان ساده است که بتواند مورد استفاده مؤثر والدین و مربیان کودک، معلمان و دانشجویان رشتههای روان شناسی، گفتار درمانی، علوم تربیتی و کار درمانی قرار بگیرد.
دیدگاهتان را بنویسید